|
1 Zachte mutatie, p > b; t > d; c > g; b > f; d > dd; g > -; m > f; ll > l; rh > r:
|
|
1a Contactmutatie:
|
|
Element volgend op bezittelijk pronomen dy, 'th (2 sg.), ei, 'i, 'w (3 sg. m.).
|
tŷ - dy dŷ | jouw huis |
| Element volgend op telwoorden dau, dwy. |
gwr - dau wr |
twee mannen |
| Element volgend op rangtelwoord ail (m. en f.).
| gwr - yr ail wr
| de tweede man
|
| Element volgend op de preposities am, ar, at, dros, drwy, dan, hyd, heb, gan, o, wrth.
| mynydd - ar fynydd
| op een berg
|
| Predicaat volgend op dyma, dyna, dacw.
| gardd - dyma ardd
| hier is een tuin
|
| Adverbiaal gebruikte adiectiva ingeleid door yn.
| caled - yn galed
| hard
|
| Element volgend op sut.
| bwyd - sut fwyd
| wat voor voedsel ?
|
| Element volgend op pa, pa fath, rhyw, unrhyw, amryw, cyfryw.
| peth - pa beth (wat ?), llyfr - amryw lyfrau
| verscheidene boeken
|
| Element volgend op y naill, ychydig, holl, y fath, ambell, aml.
| gwaith - ambell waith; lle - y fath le
| somtijds, soms; zo'n plaats
|
| Element volgend op rhyw.
| gwr - rhyw wr
| een of andere man
|
| Element na neu.
| bachgen - merch neu fachgen
| een meisje of een jongen
|
| Adjectief volgend op rhy (te), ledd, go, pur (erg), gweddol (vrij).
| rhwydd - rhy rwydd; da - gwedol dda
| te gemakkelijk; vrij goed
|
| Verba volgend op de positieve partikels fe, mi.
| bydd - fe fydd
| hij zal zijn
|
| Verba volgend op het negatieve partikel na.
| bydd - na fydd
| hij zal niet zijn
|
| Verba volgend op het vraagpartikel a.
| gwn - a wn ?
| weet ik ?
|
| Verba volgend op relatieve partikels a, na.
| gwr a + bydd - gwr a fydd
| een man die zal zijn
|
| Verba volgend op de coniunctie pan.
| daeth - pan ddaeth
| toen hij kwam
|
| Verba volgend op de vraagwoorden pwy, beth.
| digwydd - beth ddigwyddodd
| wat is er gebeurd?
|
|
1b Syntactische mutatie:
|
| Adiectiva volgend op een naamwoord sing. fem.
| da - y ferch dda
| het goede meisje
|
| Als adiectief gebruikte substantiva na een naamwoord sing. fem.
| cawl - llwy gawl
| soeplepel
|
| Naamwoorden na een voorgeplaatst adiectief.
| gwr - yr hen wr
| de oude man
|
| Enkelvoudige vrouwelijke naamwoorden volgend op een rangtelwoord.
| merch - y drydedd ferch
| het derde meisje
|
| Subject of object van een verbum (ook vormen van bod), wanneer een ander element tussen beide geplaatst is.
| lladdodd dyn darw
| een stier doodde een man
|
| Object van een verbogen werkwoord.
| bwled - mi rof fwled trwy dy ben
| ik schiet (geef) een kogel door je hoofd
|
| Logisch object van bezitsconstructie met gan, wanneer gan voorafgaat.
| y mae gardd gennyf i - y mae gennyf i ardd
| ik heb een tuin
|
| Adverbiale tijdsaanduidingen.
| pawb / pob - bob dydd
| iedere dag, dagelijks
|
| 2 Zachte mutatie afgezien van ll, rh: |
|
2a Contactmutatie:
|
| Predicaat ingeleid door yn.
| meddyg - yn feddyg
| [hij is] arts
|
| Element volgend op telwoorden un (m. en f.).
| gwr - un wr; merch - un ferch
| één man - één meisje
|
| Element volgend op cyn, mor in comparatieve constructies.
| (gwyn) gwynned - cyn wynned â
| zo wit als
|
|
2b Syntactische mutatie:
|
| Vrouwelijke naamwoorden na het lidwoord.
| merch - y ferch
| het meisje
|
| 3 Nasale mutatie, p > mh; t > nh; g > ngh; b > m; d > nh; g > ng: |
| 3a Contactmutatie:
|
| Na het bezittelijk voornaamwoord fy.
| tŷ - fy nhŷ
| mijn huis
|
| Na yn, wanneer het de prepositie in is.
| Caerdydd - yng Nghaerdydd
| in Cardiff
|
| De woorden blwydd, blynedd, diwrnod wanneer ze volgen op een van de telwoorden pum, saith, wyth, naw, deg, ugain, ook wanneer deze telwoorden het laatste element van een samenstelling zijn; NB deg > deng.
| deugain mlynedd; deng mlwydd oed
| 40 jaar; 10 jaar oud
|
| 4 Geaspireerde mutatie, p > ph; t > th; c > ch: |
| 4a Contactmutatie: |
| Element volgend op bezittelijk pronomen ei, 'i, 'w (3 sg. f.).
| car - ei char hi
| haar auto
|
| Element volgend op na dan bij een comparatief adiectief.
| ceisio - yn llai na cheisio ..
| minder dan proberen te ..
|
| Element volgend op a en.
| pamffledi - llyfrau a phamffledi
| boeken en pamfletten
|
| Element volgend op gyda met en tua tegen.
| pleser - gyda phleser
| met plezier
|
| Element volgend op het telwoord tri, chwech.
| pen - tri phen; cath - chwe chath
| drie hoofden, zes katten
|
| 5 Aspiratie van beginvocaal: |
|
5a Contactmutatie:
|
| Vocaal volgend op bezittelijk pronomen 'm (1 sg.), ei, 'i, 'w (3 sg. f.), ein, 'n (1 pl.), eu, 'u, 'w (3 pl.).
| iaith - ei hiaith
| haar taal
|
| 6 Geaspireerde mutatie, p > ph; t > th; c > ch, + zachte mutatie b > f; d > dd; g > -; m > f; ll > l; rh > r:
|
|
6a Contactmutatie:
|
| Element volgend op de negatieve preverbale partikels na, ni.
| tâl - ni thâl iddo
| het loonde niet voor hem
|