- Y ferch wen, fu'r ychwaneg
- Fel yr oedd un fil ar ddeg
- Gweryddon, a gâi raddoedd,
- Gwenfrewi deg, un fryd oedd.
- Gwenfrewi, gwn, a friwynt,
- Achos gŵr oedd i chas, gynt;
- Caradog, lawog o lid,
- Hyd i theml daeth i'w hymlid,
- A Charadog ni chredai,
- Min i gledd drwy i mwnwgl âi.
- Lladdodd Wen; lle 'dd oedd, unawr,
- Llyn tawdd a'i llyncawdd i'r llawr;
- Gwae'r ynfyd, er gwirionfun,
- Gwae o'i lladd, a'i golli i hun !
- Trwy i mwnwgl, taro meinwen,
- Treiglo'r arf trwy goler wen !
- Rhedeg o'r pen, rhoi deigr pur,
- Obry at wastad, briw tostur;
- Codi i phen, lle cad ffynnon;
- Ban y rhoes Beuno ar hon,
- Clymu o hwn cleimio i henaid
- Wrth y corff, o'i wyrth y caid;
- Nod o amgylch nid ymgudd,
- Nod yr arf yn edau rudd, --
- Cynnyrch nef, cyn oeri i chnawd,
- Am wirionder morwyndawd !
- Tra fu'r mab ar i aberth,
- A'i weddi'n Nuw iddi'n nerth
- Arwain afon o'r nefoedd
- A chwys gras, a chysegr oedd;
- Teilynged, pan goded Gwen,
- Tarddu ennaint Iorddonen;
- Llai o ferw yn llif Aeron
- Neu Euphratês no ffrwd hon;
- Gihon yn dwyn y gwin da,
- Phison, Tigris, on tagra;
- Awel Dibr neu wlad Ebryw,
- Aroglau nef i'r glyn yw;
- Ager gwin o'i gro a gaid,
- Fal gwynt o fêl y gyntaid;
- Main gwyarog mewn gweryd,
- Mwsg a bawm ym mysg y byd ;
- Man pêr ar bob maen purwyn,
- Main ag ôl gwaed mwnwgl gwyn;
- Beth ydyw'r ôl byth a drig ?
- Band i gwaed bendigedig ?
- Dagrau fel cawod egroes,
- Defni Crist, o fannau croes;
- Daioni corff dyn, o caid, --
- Derbyn deigr dŵr bendigaid;
- Dyfriw gwaed, fal dwfr a gwin,
- Dwyn iwch wyrthiau dan chwerthin;
- Crechwen gwraidd crychwyn groywddwfr,
- Coel iechyd ynt --- clochau dwfr;
- Aber brwd o'r berw briwdan,
- Os brwd gwlith yr Ysbryd Glân;
- Irder byd yw'r dŵr bedydd,
- A elwir ffons olew'r ffydd.
- Aed i'w nofio'r dyn afiach,
- Ef âi'r naill ai'n farw ai'n iach;
- A farno haint i farw'n hon,
- F'a i'r nef o'r un afon;
- O'i rhad a'i gwyrth, rhoed i gant
- Einioes echnos yn Sychnant;
- Iechyd o'i glefyd i glaf,
- Ag i hen-gleirch gwahan-glaf ;
- Ennaint o fwg Nant y Fagl
- I rai truain yw'r triagl;
- Rhag heiniau fil, rhag hun ferr,
- Rhag gwayw llewyg, rhag llawer,
- Gwared a gâi Gred i gyd,
- Gan gwynfan, gwan ag ynfyd.
- Gwyliwch gant, goleuwch gŵyr,
- Gwelais yno gael synnwyr;
- Y dall a wŷl, aed i'w llan,
- A dyn crupl, o dôi'n cropian;
- Doen yno â dyn annoeth,
- Oddiyno daw yn ddyn doeth;
- Aed i offrwm y diffrwyth,
- E ddeffry hon iddo i ffrwyth;
- Eithr, deufraich a thraed efrydd,
- A fai yn rhwym, fo âi'n rhydd;
- Blin a thrwm, heb law na throed,
- A ddaw adref ar ddeudroed;
- Bwrw dwyffon i'w hafon hi,
- Bwrw naid ger i bron, wedi;
- Byddair, help a ddyry hon,
- Mud a rydd ymadroddion;
- Arwyddion Duw ar ddyn dwyn
- Ef âi'r marw'n fyw er morwyn.
- Os help y feddyges hon,
- Y ddau iechyd a ddichon --
- Iechyd corff, uchod y caid,
- A chadw i'n iechyd enaid.
- Pob iarll âi, pawb o wŷr llys,
- Pob brenin, pob rhyw ynys;
- Edwart, daeth i dir at hon,
- A'r gweryd ar i goron;
- Rhoen ar wellt, yr hen a'r iau,
- Ag ar lawnt, eu garlantau;
- Mae goruthr am i gweryd,
- Maint oedd bwys minteioedd byd;
- Mae'r dyrfa mor awdurfawr,
- Mae olau'r llu'n malu'r llawr;
- Mae enaid rhydd, maint yw'r ôl
- Oes, baradwys ysbrydol;
- Mae olew nef ym mlaen nant,
- Yn lle Beuno'n llaw Bennant.
- Am un Abad, mae'n obaith,
- Y gwŷl Duw i glod a'i waith;
- Yng nghôr yn Iorc, neu 'Nghaer Non
- Y gorffenno gau'r Ffynnon !